Recensies

Zevende VolZin-lezing  op 6 november 2010 door Marjoleine de Vos trekt grote belangstelling

De poëzie hangt in de lucht. Talrijk zijn de gedichten die op deze herfstige zaterdag klinken in de stille, hoge ruimte van de Dominicuskerk in Amsterdam. Dat krijg je ervan als je een dichteres uitnodigt voor de jaarlijkse VolZinlezing, ditmaal over duurzame spiritualiteit. “Wat echte spiritualiteit is, is moeilijk te vat- ten. Je kunt er alleen omheen cirkelen. Maar voor jezelf weet je op een gegeven moment heel goed dat het raak is. Meer kan ik er eigenlijk niet over zeggen”, aldus een van de toehoorders

De liederen van het Projectkoor Nieuw Liedfonds sluiten perfect aan bij het hoge poëtische gehalte van de middag. Het zijn teksten van vrouwelijke dichters als Ellen Warmond en Ida Gerhardt, die op moderne muziek gezet zijn en gezongen onder leiding van Wilna Wierenga bij menig bezoeker een diepe indruk achterlaten.
Op de vleugel en orgel begeleid door Felicity Goodwin en met prachtige solo’s van Ankie Knijnenburg een gedenkwaardige middag.

Als Wilna Wierenga, als soliste een gedicht van Vasalis vertolkt, is er naast haar hoge, ijle stemgeluid volstrekt niks anders hoorbaar in de kerk:

In de oudste lagen van mijn ziel,
waar hij van stenen is gemaakt,
bloeit als een gaaf, ontkleurd fossiel
de stenen bloem van uw gelaat.

De stilte zingt daarna nog even door en dat is opmerkelijk, want met zo’n 600 bezoekers zit de kerk goed vol. Er hadden zelfs meer mensen willen komen. Niet eerder in de afgelopen zeven jaar moest de redactie potentiële bezoekers van de VolZin-lezing teleurstellen, 120 mensen in totaal. Nog een record: maar liefst 234 mensen schreven een essay om in aanmerking te komen voor de derde VolZin-opinieprijs. Duurzame spiritualiteit, het onderwerp van lezing en essaywed-strijd, maakt kennelijk iets los.

(uit Volzin 10 -22 )

'Vooral het eerste deel van 'In de oudste lagen van mijn ziel', op een tekst van M. Vasalis, waar Löwenthal zelf de solo voor zijn rekening neemt, is werkelijk wonderschoon!'

Dirk Zwart in Eredienstvaardig, september 2009

Passage

‘De veranderingen die zich in een mensenleven voordoen, de keer- en knelpunten van het bestaan vormen het altaar van waaruit de liturgie wordt opgediend: Pijn wordt muziek. Het lied heeft zelf nog niet die transformerende diepte die verderop hoorbaar wordt, maar wel een meeslepende melodie die nog dagenlang blijft hangen. Op momenten waar de pijn werkelijk muziek wordt bewijst de cd haar louterende waarde. Het is vooral een praktische cd dus, muziek om te gaan gebruiken. Naast de meer traditionele koorstukken klinkt in liturgisch verband vooral Probeer te zingen swingend en nieuw.

Voor wie zich bezighoudt met thematische vieringen is ‘Passage’ een aanrader, maar ook voor eigen huis-, tuin- en keukenliturgie een bron van inspiratie!'

Petra de Vries in Vocaal, juni 2009

'Liederen over bijbelse vrouwen

De cd Kostbare bronnen is een boeiende verzameling nieuwe liturgische liederen waarvoor vrouwen in de bijbel de aanleiding vormden. De liederen zijn inzetbaar op momenten dat de betreffende bijbelse vrouwen in de liturgie aan de orde komen.

De cd opent met een bevlogen welkomstlied – muziek van Tom Löwenthal op een gedicht van Margryt Poortstra - dat betrekking heeft op Febe. Onder de indruk was ik van Verward - voor de vrouw van Lot - waaruit een diep verlangen naar geluk spreekt. Componist Mariëtte Harinck weet hier met fijne harmonische wendingen de juiste snaar te raken. Emma Breedveld maakt indruk met Niemand ben je ooit geweest (lied voor de naamlozen, tekst Colet van de Ven).

De bijdragen van Tom Löwenthal zijn uitbundig en passievol. Zoals bij De zegen (tekst Petra Kerssies), waarin ook Huub Oosterhuis aan het woord komt. Het is van harte te hopen dat dit repertoire ook buiten Amsterdamse kringen zijn weg vindt.

HA

‘Forte tutti met saxofoon en mayonaise’

'Dat ook op zaterdag de Dominicus stampvol kan zijn, bleek op de Lieddag van 22 april j.l., toen de vierde cd van het Nieuw Lied Fonds ‘Kostbare Bronnen’ werd gepresenteerd. Aan deze cd heeft weer een flinke delegatie van ons eigen Dominicuskoor meegewerkt. De Lieddag was een ware happening, met liefhebbers van nieuwe liturgische liederen uit het hele land. Ook onze eigen dirigent, Paul Valk, was aanwezig, én ex-dirigent van ons koor Gert Bremer. ’s Ochtends werden de nieuwe liederen aangeleerd en ’s middags gaven projectkoor, solisten en musici een concert. Het bestuur van het Nieuw Lied Fonds hoopt dat de liederen ‘een bron van inspiratie gaan vormen voor vele erediensten en voor persoonlijk gebruik.’ Welnu, op de Lieddag voelden velen zich al geïnspireerd. Meteen de eerstvolgende zondag heeft het Dominicuskoor het openingslied maar vast gezongen, zij het nog niet in volle glorie, dat kost iets meer repetitietijd. Tom Löwenthal, dirigent van het projectkoor, en voorganger van onze Paul, had op de eerste repetitie al voorspeld: ‘Dit is een echt Dominicuslied’:

Dit huis is een huis waar de deur openstaat,

waar zoekers en zieners, genood of gekomen,

Hun harten verwarmen, van toekomst gaan dromen...

Natuurlijk gaat er veel vooraf aan zo’n dag. Na een leerhuis over vrouwen uit de bijbel vroeg het Nieuw Lied Fonds vrouwelijke dichters als Margryt Poortstra, Anneke Meiners en Colet van der Ven om liederen over deze bijbelse vrouwen te schrijven. Zo ontstonden liederen over bekende vrouwen als Eva, Sara, Hagar, Ruth en Mirjam, maar ook over minder bekende vrouwen als Rispa (2 Sam.21: 8-14) en Zippora (Ex.2: 21). Vooral de tragiek van de vrouw van Lot en de Samaritaanse vrouw leverden doorleefde, aangrijpende teksten op. Onze pastores Simone Huisman en Juut Meijer schreven een kort koorgezang: Simone een meditatief lied en Juut een lied op Martha en Maria. Tenslotte werden een welkomstlied (zie hierboven) en een slotlied (‘Zegen’) toegevoegd, en vervolgens werd dit afwisselende scala op muziek gezet door componisten als Mariëtte Harinck, Tom Löwenthal en Emma Breedveld. Daarna werden de liederen afgelopen winter ingestudeerd met een projectkoor van honderd mensen uit diverse koren van progressieve basisgemeenten in Nederland.

Tijdens het repeteren werden nog heel wat nootjes, punten en komma’s geschrapt, veranderd, toegevoegd. Opeens is er dan die repetitie met een viool, die het zingen vleugels geeft. En een klarinet en saxofoon die diepte en warmte geven. Op 17 en 18 maart is het opnameweekend, ook in de Dominicus. ’s Zaterdags is het een uitputtingsslag van 10 uur ‘s ochtends tot 10 uur ’s avonds. Sommige liederen, of gedeelten daarvan moeten wel tien keer over. Komt er een brommer voorbij: óver. Het podium kraakt: óver. De blaadjes van onze partituren worden te hoorbaar omgeslagen: óver. De bel gaat: óver. Iemand niest: óver. En voortdurend moeten opstellingen veranderd worden.

Fascinerend is het taalgebruik van de dirigent als hij onze fouten benoemt – nooit boos, altijd met een knipoog: ‘Alten, niet teveel inkleuren!’ ‘Geheimzinniger!’ ‘Spits zingen!’ ‘Eisler schreef ook boem-boem-boem en niet kabbel-kabbel-kabbel!’ ‘Als je te hard zingt, dan zeikt het!’ ‘Het huilt en zeurt; het moet téér!’ ‘Beetje meer fraseren!’ ‘Vooral niet lief zingen, want die Rispa heeft een zooi ellende meegemaakt!’ ‘Dit moet jazzy, let op die syncopen!’ Tegen de saxofonist: ‘Jij bent wel een beetje érg rubato!’ Tegen de violiste: ‘Niet te klassiek!’ Tegen de opnameleider: ‘Het is wel leuk om dit in fragmenten op te nemen, maar wat is het tempo van gisteren?’ ‘Dat monteren is ook een gelazer, hoor!’ Tegen Huub Oosterhuis als die voor de vijfde keer de zegen zingzegt: ‘Bijna, Huuppie!’ ‘Denk groot en breed, het Vaticaan en de Sint Pieter bij mekaar.’ ‘Forte tutti met saxofoon en mayonaise!’

Kortom : bijzonder boeiend en leerzaam om zo’n megaproject van binnenuit te zien groeien. Zeker als je, zoals ik, pas een jaar in het Dominicuskoor meezingt en het hele spektakel dus met frisse verbazing aanziet. Mijn belangrijkste ervaring in dat jaar: zingen is heerlijk, het gééft energie! En dan kun je met elkaar nog tot zo’n prachtig resultaat komen ook!

Lieke van Duin